Uprawnieni do świadczeń

Ubezpieczenie zdrowotne oparte jest w szczególności na zasadach równego traktowania oraz solidarności społecznej, zapewnieniu ubezpieczonemu równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej i wyboru świadczeniodawców spośród tych, którzy zawarli umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Uprawnionymi do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych są:

Osoby podlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego

Większość Polaków podlega obowiązkowi ubezpieczenia z tytułu np. zatrudnienia, prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pozarolniczej działalności gospodarczej. Ustawa wymienia kilkadziesiąt grup osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia.

Ubezpieczeni dobrowolnie

Osoby, które mogą ubezpieczyć się dobrowolnie, to osoby, które np. zarabiają wyłącznie na podstawie umów o dzieło, pracownicy przebywający na urlopie bezpłatnym, osoby, które zawiesiły działalność gospodarczą.

Członkowie rodziny osoby ubezpieczonej

Osoba ubezpieczona ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia nieubezpieczonych członków rodziny, spełniających warunki do zgłoszenia na podstawie zapisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Członkiem rodziny w świetle przepisów ustawy jest:

• dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuk albo dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej; do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli kształci się dalej - do ukończenia 26 lat, natomiast jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi - bez ograniczenia wieku,
• małżonek,
• krewny wstępny pozostający z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym.

Uczniowie i studenci mogą być zgłoszeni przez rodziców, dziadków lub opiekunów prawnych do ubezpieczenia jako członkowie rodziny nie dłużej niż do ukończenia 26 roku życia. Po tym czasie, o ile nie są ubezpieczeni z żadnego innego tytułu, powinni powiadomić szkołę lub uczelnię, która zobowiązana jest zgłosić ich do ubezpieczenia w NFZ.

Od stycznia 2009 r. bezrobotni zarejestrowani w Urzędzie Pracy podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, nawet jeśli posiadają status członka rodziny, o ile nie są ubezpieczeni z innego tytułu.

Osoby uprawnione do świadczeń na podstawie decyzji samorządu

Uprawnionymi do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych są osoby nieubezpieczone spełniające określone kryterium dochodowe (o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej), posiadające obywatelstwo polskie i mieszkające w Polsce, uprawnione do świadczeń na podstawie decyzji wójta/burmistrza, prezydenta gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania.

Decyzja jest wydawana:

• na wniosek samego zainteresowanego,
• na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczeń opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczeń w stanie nagłym.

Decyzja może być również wydawana:

• na wniosek oddziału wojewódzkiego NFZ,
• przez wójta/burmistrza, prezydenta gminy z urzędu.

Decyzja jest ważna od dnia złożenia wniosku lub od dnia, w którym udzielono świadczeń. Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie decyzji przysługuje nie dłużej niż przez 90 dni.

Osoby do ukończenia 18 roku życia, kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu

Uprawnionymi do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych są osoby, które posiadają obywatelstwo polskie i mieszkają w Polsce, nieubezpieczone z innego tytułu, które nie ukończyły 18 roku życia oraz kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu.

Osoby ubezpieczone w innym kraju UE

Uprawnionymi do świadczeń w Polsce są także obywatele Unii Europejskiej, jeśli w swoim kraju są ubezpieczeni w systemie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Świadczenia zdrowotne są im udzielane na podstawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie udzielania rzeczowych świadczeń zdrowotnych.