Rak piersi nie zawsze daje objawy, dlatego nie warto czekać na niepokojące znaki. Regularna mammografia może wykryć zmiany na bardzo wczesnym etapie, kiedy leczenie jest skuteczniejsze. W ramach NFZ kobiety w wieku 45–74 lat mogą wykonać badanie bezpłatnie i bez skierowania.
Nie czekaj na niepokojący sygnał
Mammografia to jedno z najważniejszych badań w profilaktyce raka piersi. Pozwala wykryć nieprawidłowości, których nie można jeszcze wyczuć podczas samobadania. Badanie trwa zaledwie kilka minut, a może mieć ogromne znaczenie dla zdrowia.
W ramach Programu profilaktyki raka piersi z bezpłatnej mammografii mogą skorzystać kobiety w wieku 45–74 lat, które nie miały tego badania w ciągu ostatnich dwóch lat. W określonych sytuacjach, m.in. po leczeniu raka piersi, badanie może być wykonywane częściej.
Na mammografię nie trzeba mieć skierowania. Termin można zarezerwować również przez centralną e-rejestrację – za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta lub aplikacji mojeIKP.
Twoje ciało, Twoja uwaga, Twoja profilaktyka
Profilaktyka to nie tylko mammografia. Ważne jest również regularne samobadanie piersi. Warto wykonywać je raz w miesiącu, najlepiej 3–5 dni po zakończeniu miesiączki. Kobiety, które już nie miesiączkują, mogą wybrać stały dzień miesiąca. Regularność jest ważna, bo pozwala lepiej poznać wygląd i strukturę swoich piersi i szybciej zauważyć ewentualną zmianę.
Na co zwrócić uwagę?
Niepokój powinny wzbudzić m.in. wyczuwalne guzki lub zgrubienia w piersi albo pod pachą, zmiana kształtu lub wielkości piersi, wciągnięcie skóry lub brodawki czy inne nietypowe zmiany skórne. Każdą niepokojącą zmianę warto skonsultować z lekarzem.
Zrób pierwszy krok
Październik, czyli miesiąc świadomości raka piersi, to dobry moment, by przypomnieć sobie o badaniu, którego nie warto odkładać. Jeśli jesteś w grupie objętej programem – sprawdź, kiedy ostatni raz robiłaś mammografię i umów termin kolejnego badania.
W województwie śląskim badania w ramach programu są dostępne w placówkach realizujących świadczenia oraz w mammobusach. Harmonogram ich postoju można sprawdzić na stronie Śląskiego OW NFZ.
Gramy w różowych barwach
W październiku profilaktyka wychodzi także na pierwszoligowe stadiony w całej Polsce. Wydarzenia odbywają się w ramach akcji #RakNieGraFair – My Tak! Kapitanowie drużyn wystąpią w różowych opaskach, przy murawie pojawią się różowe chorągiewki narożne, a stadionowe bandy zabłysną komunikatami kampanii. W meczowych strefach NFZ oraz w lokalnych placówkach kibice i mieszkańcy mogą bezpłatnie nauczyć się samobadania na fantomach, wykonać analizę składu ciała, poznać programy profilaktyczne takie jak test HPV HR czy Moje Zdrowia oraz uzyskać wsparcie przy obsłudze IKP i Centralnej e-Rejestracji.
Kilka minut na mammografię. Miesiąc na przypomnienie. Lata dla zdrowia.
Niskodawkowa tomografia komputerowa (NDTK) finansowana przez NFZ
Ministerstwo Zdrowia rozszerzyło listę programów profilaktycznych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Nowy program dotyczy profilaktyki raka płuca.
Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów z 2022 r. w Polsce odnotowuje się ok. 20,7 tys. nowych zachorowań na raka płuca rocznie. Z powodu tego nowotworu umiera ok. 26 tys. osób rocznie, czyli ponad 1/5 wszystkich zgonów nowotworowych.
Według prognoz w 2029 r. na raka płuca zachoruje ok. 32,5 tys. osób. Rak płuca jest w Polsce najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych, głównie z powodu późnego wykrywania. Z paleniem tytoniu związane jest 85–90 proc. zachorowań.
– Wczesne wykrycie zmian nowotworowych jest bardzo ważne, ponieważ znacznie zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Po to właśnie resort zdrowia włączył niskodawkową tomografię komputerową do bezpłatnych programów profilaktycznych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia – podkreśla lek. Michał Dzięgielewski z Centrali NFZ w Warszawie.
Program profilaktyczny dla osób 50+ z historią palenia
Z programu profilaktycznego w kierunku raka płuca skorzystają osoby:
Wskaźnik „paczkolat” oblicza się, mnożąc liczbę wypalanych paczek papierosów dziennie przez lata palenia. Przykład: jedna paczka (20 papierosów) dziennie przez 20 lat, to „20 paczkolat”. Taki sam wynik daje palenie 2 paczek dziennie przez 10 lat.
O tym kto może skorzystać z nowego programu profilaktycznego mówi rozporządzenie Ministra Zdrowia. Dodatkowo kryteria te są one opisane na stronie internetowej Narodowego Funduszu Zdrowia w zakładce „Dla Pacjenta” – „Profilaktyka na NFZ”.
NFZ podpisał pierwsze umowy na realizację programu profilaktyki raka płuca. Obowiązują od 1 października 2026 r.
W połowie września 2026 r. informowaliśmy, że oddziały NFZ w każdym województwie ogłosiły konkursy na realizatorów nowego programu profilaktycznego.
– Każdy z realizatorów musi spełniać szereg warunków, w tym dysponować wykwalifikowaną kadrą medyczną i sprzętem, które są niezbędne do prawidłowego przeprowadzenia badania. Warunki te zostały określone przez ekspertów, w tym przez konsultantkę krajową w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej, prof. Edytę Szurowską – wyjaśnia Paweł Florek, dyrektor Biura Komunikacji Społecznej i Promocji w Centrali NFZ.
Fundusz podpisał pierwsze umowy na realizację programu w trzech województwach: świętokrzyskim, małopolskim i wielkopolskim. Kolejne postępowania konkursowe są rozstrzygane, dlatego w ciągu najbliższych kilku tygodni lista placówek realizujących program będzie coraz dłuższa.
– Dążymy do zabezpieczenia tych świadczeń we wszystkich województwach. Chcemy zakontraktować co najmniej 32 placówki, ale nie wykluczamy, że będzie ich więcej – zaznacza Paweł Florek.
Pierwsi pacjenci będą mogli zgłosić się do programu w drugiej połowie października 2026 r.
W kilku województwach będą potrzebne dodatkowe konkursy. Na przykład w województwie opolskim do pierwszego konkursu przystąpiła jedna placówka medyczna, która nie spełniła wymaganych warunków.
– W kilku województwach ponownie ogłosiliśmy postępowania konkursowe. W tych województwach program ruszy prawdopodobnie w listopadzie, ponieważ musimy powtórzyć całą procedurę i poczekać na nowe oferty. Dotyczy to województw dolnośląskiego, opolskiego i podlaskiego – wskazuje szef komunikacji NFZ.
Gdzie wykonać nowe, bezpłatne badanie profilaktyczne?
Warto skorzystać z wyszukiwarki NFZ „Gdzie się leczyć”. Niebawem będzie tam dostępna lista placówek realizujących program profilaktyki raka płuca, w podziale na województwa. Wyszukiwarka będzie aktualizowana na bieżąco.
Program jest bezpłatny, a pacjent nie potrzebuje do niego skierowania. Wystarczy, że zgłosi się do placówki medycznej, która ma kontrakt z NFZ na realizację tego programu. Świadczenia w nowym programie są nielimitowane, co oznacza, że Fundusz płaci za każde wykonane badanie.
28 września rozpoczyna się pierwsza edycja Europejskiego Tygodnia Badań Profilaktycznych (EU Screening Week). W jego ramach 30 września w 10 miastach Polski, w tym w Katowicach, odbędzie się Polski Dzień Spirometrii. W Śląskim OW NFZ będzie można bezpłatnie wykonać badanie płuc.
Jeden oddech ważną informacją o zdrowiu
Spirometria to proste, bezbolesne i nieinwazyjne badanie, które pozwala ocenić, jak pracują płuca. Jest jednym z podstawowych badań wykorzystywanych w diagnostyce chorób układu oddechowego, m.in. przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP) i astmy. Na badanie szczególnie warto zgłosić się, jeśli masz 40 lat lub więcej, palisz papierosy lub e-papierosy, mieszkasz lub pracujesz w miejscu, gdzie jesteś narażony na zanieczyszczone powietrze, a także jeśli dokucza Ci przewlekły kaszel lub duszność. W ramach akcji nie jest wymagana wcześniejsza rejestracja.
Zdrowe płuca zaczynają się od profilaktyki
Jeśli wynik spirometrii wskaże na zaburzenia obturacyjne, pacjent otrzyma informację dla lekarza rodzinnego z zaleceniem dalszej diagnostyki w kierunku chorób obturacyjnych płuc.
Polski Dzień Spirometrii jest częścią kampanii Healthy Lungs for Life i odbywa się w ramach pierwszego Europejskiego Tygodnia Badań Profilaktycznych, który potrwa od 28 września do 4 października. W akcję włączyło się 10 oddziałów wojewódzkich NFZ. W Katowicach wydarzenie odbędzie się w siedzibie Śląskiego OW NFZ przy ul. Kossutha 13.
Jedna osoba sprawdza swoje ciśnienie. Druga robi badania. Ktoś inny zaczyna więcej się ruszać. Jeszcze ktoś przypomina cioci o mammografii albo przyjaciółce o badaniu w kierunku raka szyjki macicy. Właśnie tak działa sztafeta – pałeczka przechodzi z rąk do rąk.
Co warto mieć na swoim profilaktycznym radarze?
W zależności od wieku i indywidualnych potrzeb warto pamiętać o:
Dostęp do części świadczeń i rejestracji jest dziś dosłownie na wyciągnięcie ręki – informacje o profilaktyce i wybranych możliwościach można znaleźć w aplikacji mojeIKP oraz na Internetowym Koncie Pacjenta.
Podaj dalej
Nie trzeba być lekarzem, żeby zrobić coś ważnego dla zdrowia drugiej osoby. Czasem wystarczy wysłać wiadomość, udostępnić sprawdzoną informację albo powiedzieć: „Sprawdź, może to badanie jest również dla Ciebie”.
We wrześniu profilaktyka ma swój kolor – pomarańczowy. W ramach kampanii „Profilaktyka – podaj dalej” na pomarańczowo zabłyśnie m.in. Stadion Śląski w Chorzowie i Spodek w Katowicach, a do akcji dołączy także Arena Gliwice PreZero. Śląsk tym samym symbolicznie przejmuje pałeczkę w sztafecie profilaktyki. Teraz czas, żeby przekazać ją dalej.
Warto sprawdzić mapę wydarzeń kampanii „Profilaktyka – podaj dalej” i zobaczyć, co dzieje się w okolicy. Profilaktyka najlepiej działa wtedy, gdy wychodzi poza gabinet – do naszych rodzin, miejsc pracy i lokalnych społeczności.
Chcesz wiedzieć więcej?
Najważniejsze informacje o kampanii i jej wydarzeniach znajdziesz pod adresem www.pacjent.gov.pl/profilaktyka-podaj-dalej. Zobacz spot kampanii „Profilaktyka – podaj dalej” i sprawdź, jak możesz włączyć się do sztafety zdrowia.
9 września obchodzimy Dzień FAS i Dzień Świadomości FASD. To ważna okazja, żeby przypomnieć o skutkach picia alkoholu w ciąży. W 2025 roku w województwie śląskim 519 dzieci otrzymało świadczenia związane z rozpoznaniami wskazującymi na skutki prenatalnej ekspozycji na alkohol. Rok wcześniej było ich 330.
To wyraźny wzrost. W 2023 roku takich dzieci było 262, w 2020 roku – 167, a w 2012 roku – 61.
Trzeba jednak podkreślić, że nie oznacza to, że wszystkie te dzieci mają FASD. Dane pokazują liczbę dzieci, u których w związku z określonymi rozpoznaniami udzielono świadczeń w ramach systemu ochrony zdrowia.
FAS i FASD – co oznaczają te skróty?
Choć często używa się ich zamiennie, FAS i FASD to nie to samo.
FAS, czyli alkoholowy zespół płodowy, jest jednym z zaburzeń należących do FASD. Może powodować m.in. zaburzenia wzrostu, charakterystyczne cechy wyglądu oraz problemy związane z rozwojem układu nerwowego.
FASD to szersze określenie różnych zaburzeń, które mogą być skutkiem alkoholu spożywanego w czasie ciąży. Dziecko może mieć np. problemy z koncentracją, pamięcią, nauką czy kontrolowaniem emocji. Nie zawsze są one widoczne od razu.
Alkohol w ciąży? Bezpieczne zero
Alkohol trafia przez łożysko do organizmu dziecka i może wpływać na jego rozwój. Nie ma znaczenia, czy jest to początek, środek czy końcówka ciąży – nie ma momentu, w którym można powiedzieć, że alkohol jest bezpieczny dla rozwijającego się dziecka.
Dlatego zasada jest prosta: w ciąży nie ma bezpiecznej dawki alkoholu. Najbezpieczniejszy wybór to zero.
Warto pamiętać o tym także wtedy, gdy ciąża jest dopiero planowana lub kobieta może być w ciąży, ale jeszcze o tym nie wie.
Skutki mogą pozostać na lata
Dziecko z FASD może potrzebować więcej czasu i wsparcia w nauce, mieć trudności z koncentracją, zapamiętywaniem informacji czy radzeniem sobie z emocjami. Problemy mogą być różne u każdego dziecka i nie zawsze są widoczne na pierwszy rzut oka.
9 września przypominamy więc o najprostszej profilaktyce: jeśli jesteś w ciąży – nie pij alkoholu.
Nadmierna masa ciała to nie tylko kwestia wizualna, ale przede wszystkim zdrowotna. Otyłość zwiększa ryzyko wystąpienia wielu chorób, m.in. cukrzycy typu 2, chorób układu krążenia, nadciśnienia tętniczego czy problemów ze stawami. Dlatego tak istotna jest profilaktyka oraz wprowadzenie trwałych, zdrowych nawyków żywieniowych.
Pomoc w zmianie nawyków żywieniowych oferuje bezpłatne narzędzie online Diety NFZ. Portal oferuje gotowe plany żywieniowe przygotowane przez specjalistów, dostosowane do rożnych potrzeb i preferencji. Użytkownicy znajdą tam jadłospisy, przepisy oraz listy zakupów, które ułatwiają codzienne planowanie posiłków.
Diety NFZ mogą być wsparciem dla osób zmagających się z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, chorobami tarczycy, depresją czy zaparciami. Dostępne są także plany dla seniorów. To właśnie w grupie wiekowej 65-74 lata odnotowano najwyższy odsetek osób z nadwagą lub otyłością (75%).
Diety NFZ to coś więcej niż jadłospis. To praktyczne narzędzie ułatwiające troskę o zdrowie, gdzie użytkownicy mogą:
· obliczyć zapotrzebowanie kaloryczne i BMI.,
· jednym kliknięciem dopasować dietę do swoich preferencji,
· korzystać z przepisów i list zakupów,
· prowadzić dziennik żywieniowy i kontrolować wypite płyny,
· monitorować postępy i wyniki pomiarów.
Diety oparte są na zasadach diety DASH, czyli modelu żywienia uznanego za jeden z najzdrowszych sposobów odżywiania. Priorytetem w tej diecie są warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, ryby, chude mięso, nasiona roślin strączkowych oraz ograniczenie soli i produktów wysoko przetworzonych. Jest ona szczególnie korzystna dla osób z nadciśnieniem tętniczym, ale sprawdzi się u wszystkich, którzy chcą zadbać o zdrowe i prawidłowe nawyki żywieniowe.
Plejada Sportowych Gwiazd w Chorzowie
Silesia Kamila Skolimowska Memoriał to jedno z najważniejszych wydarzeń lekkoatletycznych w Polsce. Na starcie zobaczymy mistrzów i medalistów najważniejszych imprez lekkoatletycznych oraz czołowych reprezentantów Polski, w tym świeżo upieczoną wicemistrzynię Europy w biegu na 100 metrów Ewę Swobodę.
Rusz po zdrowie
Sportowe emocje będą więc doskonałą okazją, by przypomnieć, że ruch jest jednym z najprostszych sposobów dbania o zdrowie. Przy mobilnym stoisku Śląskiego OW NFZ doradcy profilaktyki będą rozmawiać z kibicami o zdrowych nawykach. Podpowiedzą też, z jakich bezpłatnych badań i programów oferowanych przez system ochrony zdrowia warto korzystać.
Co czeka na kibiców w strefie zdrowia Śląskiego OW NFZ?
Analiza składu ciała i zdrowe żywienie – wykonaj pomiary i poznaj spersonalizowane diety od NFZ.
Karta EKUZ i e-zdrowie – odbierz kartę od ręki i skonfiguruj swoje Internetowe Konto Pacjenta (IKP) oraz aplikacje medyczne.
Twój plan na formę – dowiedz się o bezpłatnych badaniach profilaktycznych oraz programie „8 tygodni do zdrowia”.
Konsultacje i profilaktyka – uzyskaj informacje o leczeniu uzdrowiskowym, onkologii i zdrowiu serca.
Strefa dla najmłodszych – gry i edukacyjne zagadki w Kąciku Małego Klienta.
Mistrzowska forma nie powstaje z dnia na dzień. Dobre zdrowie również wymaga regularnej troski i świadomych wyborów.
Od 1 sierpnia podstawowym badaniem przesiewowym stanie się test HVP HR, który zastąpi klasyczną cytologię. To nowocześniejsze, bardziej czułe badanie pozwala wykryć obecność wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) wysokiego ryzyka, odpowiedzialnego za większość przypadków raka szyjki macicy.
Rak szyjki macicy rozwija się przez wiele lat, bardzo często nie dając żadnych objawów. Dlatego tak istotne są regularne badania profilaktyczne, które pozwalają wykryć zmiany na wczesnym etapie, kiedy leczenie jest najskuteczniejsze.
Jak skorzystać z programu w kilku prostych krokach?
Krok 1. Wybierz poradnię ginekologiczną lub gabinet położnej POZ realizujące Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy.
Krok 2. Nie potrzebujesz skierowania – po prostu umów termin wizyty. Wybierz termin przez Internetowe Konto Pacjenta, aplikację moje IKP lub kontaktując się bezpośrednio z wybraną placówką. Na Śląsku na kobiety czeka ponad 63 tys. wolnych terminów.
Krok 3. Zgłoś się na badanie. Pobranie materiału trwa kilka minut i przebiega podobnie jak podczas klasycznej cytologii.
Krok 4. Odbierz wynik. Jeśli test wykaże obecność wirusa, z tej samej próbki zostanie wykonana cytologia, ale już bez konieczności ponownego pobierania materiału.
Gdzie znaleźć placówkę? Wykaz realizatorów programu jest dostępny na stronie internetowej Śląskiego OW NFZ w zakładce „Gdzie się leczyć”. Informacje można również uzyskać, dzwoniąc na bezpłatną, całodobową Telefoniczną Informację Pacjenta pod numerem 800-190-590.
Gdzie znaleźć placówkę? Wykaz realizatorów programu jest dostępny na stronie internetowej Śląskiego OW NFZ w zakładce „Gdzie się leczyć”. Informacje można również uzyskać, dzwoniąc na bezpłatną, całodobową Telefoniczną Informację Pacjenta pod numerem 800-190-590.
Pij regularnie wodę
Nie czekaj aż poczujesz pragnienie. W czasie upałów organizm traci najwięcej płynów, dlatego konieczne jest regularne picie wody przez cały dzień. Ogranicz słodkie i alkoholowe napoje, które mogą szczególnie sprzyjać odwodnieniu.
Unikaj słońca w najgorętszych godzinach
Jeśli to możliwe, unikaj przebywania na pełnym słońcu między godziną 10 a 15. Planuj spacery i aktywność fizyczną wczesnym rankiem lub wieczorem.
Chroń organizm przed przegrzaniem
Wybieraj jasną, przewiewną odzież oraz nakrycia głowy wykonane z naturalnych tkanin. Stosuj krem z filtrem UV i okulary przeciwsłoneczne. W domu zasłaniaj okna w ciągu dnia i wietrz pomieszczenia rano lub późnym wieczorem.
Jedz lekko
Zadbaj, aby twój jadłospis opierał się na posiłkach lekkostrawnych, gdzie dominują warzywa i owoce. Unikaj ciężkich, tłustych dań, które dodatkowo obciążają organizm.
Nie zostawiaj nikogo w rozgrzanym samochodzie
Nawet kilka minut w zamkniętym aucie może doprowadzić do gwałtownego wzrostu temperatury i stanowić zagrożenie życia. Dotyczy to szczególnie dzieci, osób starszych i zwierząt.
Kontroluj ciśnienie krwi
Wysokie temperatury mogą wpływać na pracę układu krążenia. Osoby z nadciśnieniem tętniczym lub chorobami serca powinny regularnie kontrolować ciśnienie, a także pamiętać o przyjmowaniu zaleconych leków i obserwować swoje samopoczucie.
Poznaj objawy udaru cieplnego…
Bardzo wysoka temperatura ciała, silny ból i zawroty głowy, nudności, gorąca i sucha skóra, zaburzenia świadomości czy nawet utrata przytomności to najbardziej charakterystyczne objawy udaru cieplnego.
…i reaguj
Chłodne miejsce, woda małymi porcjami i stopniowe schładzanie organizmu mogą pomóc uratować życie. Jeśli stan się nie poprawia lub osoba traci przytomność – dzwoń pod 112 lub 999.
Narodowy Fundusz Zdrowia wywiązuje się z płatności, które wynikają z umów z ICZ Healthcare Sp. z o.o. w Żywcu. Suma wypłat dla szpitala z NFZ w 2025 r. wyniosła ponad 199 mln zł. Za nadwykonania nielimitowane oraz leki w programach lekowych i chemioterapii wypłaciliśmy placówce prawie 3,8 mln zł.
Pojawiające się w mediach informacje o wypłaceniu placówce 109 zł za nadwykonania limitowane za 2025r. są nieprawdziwe. Kwota dotyczyła uzupełnienia rozliczenia świadczeń dla dzieci i młodzieży, o czym Szpital Żywiec został poinformowany.
Świadczenia, o których mowa dotyczyły fizjoterapii ambulatoryjnej dla pacjentów poniżej 18. roku życia. NFZ finansuje świadczenia dla dzieci i młodzieży bezlimitowo, a przesłana propozycja zamykała proces ich rozliczania za 2025 rok. Kwota nie była propozycją rozliczenia nadwykonań limitowanych.
Alicja Potrawa
p.o. rzecznik prasowy Śląskiego OW NFZ
Śląski Oddział Wojewódzki NFZ
ul. Kossutha 13, 40-844 Katowice
tel. 800 190 590
fax 32 735 15 71
ePUAP: /t6vk26nt1r/SkrytkaESP
Adres Doręczeń Elektronicznych (ADE):
AE:PL-43245-47541-JDDTW-18
Identyfikator Wewnętrzny KSeF
Śląskiego OW NFZ:
1070001057-00122
Godziny urzędowania: w dni robocze
poniedziałek - 8:00 - 18:00
wtorek - 8:00 - 16:00
środa - 8:00 - 16:00
czwartek - 8:00 - 16:00
piątek - 8:00 - 16:00
Umów wizytę w Śląskim OW NFZ w Katowicach przez Internet